کمربند سیارک‌ها، جولانگاه فرزندان کوچک خورشید

کمربند سیارک‌ها، صفحه‌ای دایره‌ای در منظومه‌ی شمسی است که بین مدارهای دو سیاره‌ی مریخ و مشتری قرار دارد و قلمرو میلیاردها سیارک یا خرده‌سیاره به دور خورشید است. از کمربند سیارک‌ها گاهی با عبارت‌هایی نظیر «کمربند اصلی سیارک‌ها» یا «کمربند اصلی» نیز یاد می‌کنند تا با تجمع دیگر سیارک‌های نزدیک زمین و سیارک‌های تروا اشتباه گرفته نشوند.

جایگاه کمربند سیارک‌ها در منظومه شمسی
جایگاه کمربند سیارک‌ها در منظومه شمسی

تعداد سیارک‌ها

کمربند سیارک‌ها، از میلیاردها سیارک و خرده سیاره تشکیل شده که تعدادی کروی، برخی بیضی‌شکل، و بسیاری دارای اشکال نامنظم هستند.

نیمی از جرم تمام کمربند سیارک‌ها، در چهار سیارک بزرگ قرار دارد: سرس، وستا، پالاس، و هایجیا. مجموع جرم آنچه که در کمربند سیارک‌ها به دور خورشید می‌گردد، ۴ درصد جرم ماه، ۲۲ درصد جرم پلوتو، و نزدیک دو برابر بزرگ‌ترین ماه پلوتو،‌ شارون است.

مقایسه چند سیارک عمده با پلوتو و شارون
مقایسه چند سیارک عمده با پلوتو و شارون

سرس، تنها سیاره‌ی کوتوله‌ی مستقر در کمربند سیارک‌هاست که ۹۵۰ کیلومتر قطر دارد،‌ در حالی که متوسط قطر وستا و پالاس و هایجیا، کمتر از ۶۰۰ کیلومتر است.

مقایسه‌ی جرم چند سیارک مهم نسبت به کل کمربند سیارک‌ها
مقایسه‌ی جرم چند سیارک مهم نسبت به کل کمربند سیارک‌ها

تاکنون نزدیک به ۷۰۰۰ سیارک و خرده سیاره شناسایی شده که معمولاً با نام پیشنهادی کاشفشان، به همراه یک شماره نام‌گذاری شده‌اند.

سیارکی در آسمان به نام دکتر فیروز نادری

فضای کمربند سیارک‌ها آنچنان وسیع هست که سفینه‌ها و کاوش‌گرها، بدون نگرانی از هیچ گونه برخوردی، از میان آن‌ها عبور نمایند. با این حال، تصادم میان خود سیارک‌ها، به‌خصوص آن‌ها که خانواده‌ای مشترک دارند و در مداری با مشخصات و آهنگ مشابه در گردش هستند، امری نامحتمل نیست.

استخراج منابع از سیارک‌ها

سیارک‌ها را با مبانی مختلف دسته‌بندی می‌کنند که معمول‌ترینشان، طبقه‌بندی بر اساس مواد تشکیل‌دهنده‌ی آن‌هاست. بر این اساس، سیارک‌ها به سه دسته‌ی عمده‌ی سیارک‌های کربنی (نوع C)، سیارک‌های سیلیکاتی (نوع S)، و سیارک‌های سرشار از فلز (نوع M) تقسیم می‌شوند.

با ورود به عصر فضا، فراوانی فلزات گران‌بهایی نظیر نیکل و آهن و تیتانیوم، و البته آب، کمربند سیارک‌ها را به هدفی جذاب برای عملیات استخراج مبدل ساخته است. به عنوان مثال، آب تأمین‌شده از کمربند سیارک‌ها می‌تواند نیاز مستعمره‌های فضایی آینده را برطرف نماید.

طرحی مفهومی از کمربند سیارک‌ها
طرحی مفهومی از کمربند سیارک‌ها

از سال ۲۰۱۳، شرکت‌های علاقه‌مند به کاوش در سیارک‌ها شروع به اعلام برنامه‌هایشان برای عملیات آینده بر روی سیارک‌ها کرده‌اند. ناسا نیز به مأموریت‌هایی مشابه این چشم دارد. شکی نیست که بزرگ‌ترین مانع بر سر راه استخراج معادن از سیارک‌ها، نیاز به توسعه‌ی تکنولوژی سفرهای فضایی است، به نحوی که انسان‌ها بتوانند به‌راحتی و با بهایی معقول، به سیارک یا خرده‌سیاره‌ی مورد نظر خود سفر کنند.

کاوش در کمربند سیارک‌ها

نخستین فضاپیمایی که به سوی کمربند سیارک‌ها حرکت کرد، پایونیر ۱۰ بود که در ۱۶ جولای ۱۹۷۲ (۲۵ تیر ۱۳۵۱) وارد آن محدوده شد. در هنگام پرتاب این کاوش‌گر، ترس‌هایی وجود داشت که مبادا تصادم با خرده‌سیاره‌ها به فضاپیما آسیب برساند. اما از آن زمان تاکنون، دوازده فضاپیما از منطقه عبور کرده‌اند، بدون این که حتی یک حادثه به وجود بیاید. پایونیر ۱۱، وویجرهای ۱ و ۲، و اولیس، بدون این که حتی یکی از این میلیاردها جرم موجود در کمربند سیارک‌ها را ببینند و عکسی بگیرند، منطقه را پشت سر گذاشتند.

کاوش‌گرهای وویجر: پیام‌رسان‌های صلح

امروزه دانشمندان می‌دانند تراکم اجرام در کمربند سیارک‌ها آن قدر کم است که احتمال تصادم اتفاقی یک کاوش‌گر با یکی از آن‌ها، کمتر از یک در میلیارد است.

بیشتر کاوش‌گرهایی که عکس‌هایی از کمربند سیارک‌ها گرفته یا مطالعاتی روی آن‌ها انجام داده‌اند، رهسپار مقصد دیگری بوده‌اند و برنامه‌دیگری داشته‌اند و از فرصتی که در مسیر دست داده بود استفاده کرده‌اند. تنها کاوش‌گرهای سپیده‌دم (داون) و هایابوسا بودند که برنامه‌ای برای کمربند سیارک‌ها داشتند و مدتی را در آنجا سپری کردند.

کاوش‌گر سپیده‌دم، از جولای ۲۰۱۱ (تیر ماه ۱۳۹۰) تا سپتامبر ۲۰۱۲ (شهریور ۱۳۹۱) به کاوش بر روی وستا مشغول بود و از مارس ۲۰۱۵ (اسفند ۱۳۹۳) تاکنون در مدار سرس قرار دارد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *