سی و سومین کشف برتر تاریخ نجوم دنیا: حباب‌های مغناطیسی در مرزهای منظومه شمسی

مجله‌ی All About Space، در شماره‌ی پنجاهم خود،‌ اقدام به انتشار فهرستی از پنجاه کشف برتر تاریخ نجوم دنیا کرده که با همراهی و انتخاب خوانندگان این مجله صورت گرفته است.

پنجاه کشف برتر تاریخ نجوم، به انتخاب خوانندگان مجله‌ی All About Space
پنجاه کشف برتر تاریخ نجوم، به انتخاب خوانندگان مجله‌ی All About Space

 رتبه شماره ۳۳: حباب‌های مغناطیسی در مرزهای منظومه شمسی

کاوش‌گرهای وویجر ۲ و وویجر ۱، به ترتیب در آگوست و سپتامبر ۱۹۷۷ (تابستان ۱۳۵۶ جلالی) سفرهای خود را با هدف مطالعه‌ی منظومه‌ی شمسی آغاز کردند و تا به امروز به گشودن رازهای تازه از جهان هستی ادامه می‌دهند.

کاوش‌گرهای وویجر: پیام‌رسان‌های صلح

وویجرها که اکنون بیش از هر ساخته‌ی دیگر دست بشر در تاریخ سفر کرده‌اند، توانسته‌اند به اکتشافات خارق‌العاده‌ی بسیاری در مکان‌هایی بسیار پرت و دور از دست‌رس نائل شوند؛ از جمله یکی از آن‌ها که در مرز منظومه‌ی شمسی، در ناحیه‌ای به نام «خورپوش» بوده است.

واژه‌ی «هلیوشیت» (heliosheath) در فارسی ترجمه نشده و به تبعیت از فرهنگ جامع فیزیک دکتر اسکویی و کتاب واژه‌نامه‌ی کیهان‌شناسی دکتر موسی اکرمی، که به عنوان مرجع مورد استفاده قرار می‌گیرند و «خورسپهر» یا «خورکره» را به جای «هلیوسفر» (Heliosphere) نشانده‌اند، تا زمان پیدا شدن واژه‌ای بهتر، «خورپوش» را برگزیدیم. ـ مترجم

خورپوش، مرزی طبیعی و مستحکم میان منظومه‌ی شمسی و سایر بخش‌های کهکشان راه شیری است. در کمال شگفتی دانشمندان، دو کاوش‌گر یادشده، هنگامی که در سال‌های ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ (۸۶ و ۸۷ جلالی)، در ۱۴/۴ میلیارد کیلومتری زمین به این ناحیه رسیدند، تغییراتی ناگهانی در ذرات معلق اطراف خود را ثبت نمودند. از همه جالب‌تر آن که معلوم شد تغییراتی متفاوت در زمان‌های متفاوت در حال رخداد است.

برای توضیح این امر، نظریه‌های مختلفی ارائه شد مبنی بر آن که میدان مغناطیسی خورشید تا مرزهای منظومه‌ی شمسی گسترده شده و با گردش خورشید به دور خود، خطوط این میدان نیز مدام شکافته و باز متصل می‌شوند و تغییراتی را به بار می‌آورند که وویجرها شاهدش بوده‌اند. اندکی بعد، شبیه‌سازی‌های یارانه‌ای نشان دادند که کاوش‌گرها، در واقع در میان حباب‌هایی با پهنهای ۱۷۰ میلیون کیلومتر پرواز می‌کردند و ورودشان به داخل حباب‌ها و خروجشان از آن‌ها، مسبب آن تغییرات ناگهانی بوده است.

نمایی تخیلی از حباب‌های مغناطیسی فضایی
نمایی تخیلی از حباب‌های مغناطیسی حاشیه‌ی منظومه‌ی شمسی

این یک کشف تکان‌دهنده بود که به نظریه‌های بسیاری در مورد کارکرد این حباب‌های مغناطیسی در فضا منجر شد. یکی از محبوب‌ترین این نظریه‌ها، توسط میراو اوفر (Merav Opher) از دانشگاه بوستون ارائه شد که باور داشت حباب‌های مغناطیسی حاشیه‌ی منظومه‌ی شمسی، پرتوهای کهکشانی را به دام می‌اندازند و به عنوان خط مقدم سپر دفاعی منظومه‌ی شمسی در مقابل این پرتوها عمل می‌کنند.

کهکشان آنلاین، متن این مطلب را از شماره پنجاهم مجله‌ی «همه‌چیز درباره‌ی فضا» ترجمه کرده است.