سی و هفتمین کشف برتر تاریخ نجوم دنیا: ذره‌بین‌های کیهانی

مجله‌ی All About Space، در شماره‌ی پنجاهم خود،‌ اقدام به انتشار فهرستی از پنجاه کشف برتر تاریخ نجوم دنیا کرده که با همراهی و انتخاب خوانندگان این مجله صورت گرفته است.

پنجاه کشف برتر تاریخ نجوم، به انتخاب خوانندگان مجله‌ی All About Space
پنجاه کشف برتر تاریخ نجوم، به انتخاب خوانندگان مجله‌ی All About Space

 رتبه شماره ۳۷: ذره‌بین‌های کیهانی

در سال ۱۹۷۹، پس از سال‌ها نظریه‌پردازی، وجود ذره‌بین‌های طبیعی کیهانی در عرصه‌ی بی‌کران فضا به اثبات رسید.

یک تیم تحقیقاتی، به سرپرستی دکتر دنیس والش از رصدخانه‌ی جادرل بنک (Jodrell Bank) متعلق به دانشگاه منچستر، مشغول مطالعه‌ی اختروش‌ها (quasars) بود که نخستین نمونه از آنچه که «عدسی گرانشی» (Gravitational Lens) خوانده می‌شود را یافت.

اختروش‌ها یا کوازارها (quasars)، هاله‌های متراکم‌شده‌ای از ماده هستند که مدت‌ها تصور می‌شد ستاره باشند. حال آن که در واقع هسته‌های فعال و به‌شدت نورانی کهکشان‌های دوردست هستند که به شکل یک منبع متراکم انرژی الکترومغناطیسی نمایان می‌شوند.

دکتر والش، در حین مطالعات خود متوجه این نکته شد که نور برآمده از اختروشی که در حال رصد آن است،‌ در حوالی یک جرم آسمانی نزدیک‌تر شکسته شده و آن اختروش را روشن‌تر و مرئی‌تر ساخته است.

عدسی‌های گرانشی و ذره‌بین‌های کیهانی تقریباً این‌گونه عمل می‌کنند
عدسی‌های گرانشی و ذره‌بین‌های کیهانی تقریباً این‌گونه عمل می‌کنند

از آن زمان به بعد، این پدیده که به ذره‌بین کیهانی (Cosmic Magnifying Glass) شهرت یافت، راه‌گشای دانشمندان در درک بهتر آنچه که رصد می‌کنند شد و به آنان کمک کرد تا به نقاط دورتری از فضا بنگرند و بتوانند کوتوله‌های قهوه‌ای، کوتوله‌های قرمز، سیاهچاله‌ها، و سیاره‌های نزدیک به ستارگان را مورد مطالعه قرار دهند.

این موضوع نیز به اثبات رسیده که پدیده‌ی ذره‌بین‌های فضایی، در جست‌وجو به دنبال ماده‌ی تاریک بسیار راه‌گشا خواهد بود.

کهکشان آنلاین، متن این مطلب را از شماره پنجاهم مجله‌ی «همه‌چیز درباره‌ی فضا» ترجمه کرده است.