چشم جادویی عطارد؛ بررسی یک عکس

عطارد، سیاره‌ای خاص در منظومه‌ی شمسی است. این سیاره دارای نامتقارن‌ترین و در عین حال سریع‌ترین مدار سیاره‌ای در خانواده‌ی خورشید است و از منظر زمین‌شناختی نیز با آن همه فراز و نشیب و دشت و کوه و دره، بسیار جذاب است.

عطارد؛ نزدیک‌ترین یار خورشید

عکس زیر، دهانه‌ی کارتیس در عطارد را، آن‌گونه که از مدارگرد مسنجر متعلق به ناسا دیده شده، نمایش می‌دهد. این تصویر که خیلی شبیه یک چشم جادویی است، می‌تواند یکی از این دو چیز باشد: یا تپه‌ای که از سطح سیاره برآمده، و یا (به‌درستی) دهانه‌ای که در سطح سیاره فرو رفته.

چشم جادویی عطارد
چشم جادویی عطارد (عکس باکیفیت)

ممکن است بعد از کمی خیره شدن، پستی و بلندی عکس در نظر ما جابه‌جا شوند. این پدیده که به «توهم دهانه» معروف است، ناشی از عملکرد مغز ماست که عادت دارد سایه‌ها را در اثر نوری که از بالا می‌تابد تصور کند. حال آن که در بسیاری از تصاویر ماهواره‌ای، سایه‌ها تنها هنگامی دیده می‌شوند که نور از سطح افق بر جسم تابیده باشد و این تعارض، گاهی ما را در تشخیص برآمدگی و فرورفتگی به اشتباه می‌اندازد.

در این دهانه، شیب‌های صاف و ناهموار ـ یکی در نور و دیگری در سایه ـ آن قدر در سطح عطارد فرو می‌روند تا به الگویی نسبتاً هم‌سطح، در قعر دهانه‌ی کارتیس برسند.

پهنای دهانه‌ی کارتیس حدود ۳۳ کیلومتر است و در غرب حوضچه‌ی کالوریس در عطارد ـ در حداکثر ۱۵۰۰ کیلومتری آن ـ قرار دارد. حوضچه‌ی کالوریس، بزرگ‌ترین حوضچه‌ی سیاره و یکی از بزرگ‌ترین‌ها در منظومه‌ی شمسی است.

کارتیس، دهانه‌ی جالبی است. لایه‌ای از سنگ مذاب [بعداً سفت‌شده] به ضخامت ۳۰ متر در آن انباشته شده که تصور می‌شود هنگام همان ضربه‌ی اولیه‌ای که منجر به ایجاد دهانه شده ایجاد شده باشد. این لایه پر از گودال‌ها و چاله‌های بزرگ و کوچک است و ذراتی با درخشش نامعمول در آن به چشم می‌خورند.

عکس چشم جادویی عطارد، از به هم چسباندن سه عکس جداگانه تهیه شده که توسط دوربین‌های زاویه‌بسته‌ی فضاپیمای مسنجر گرفته شده‌اند. مسنجر، که در حال چرخش به دور عطارد است، در روز ۱۱ ژانویه ۲۰۱۳ (۲۲ دی ۱۳۹۱) این عکس‌ها را تهیه کرده است.

کاوش‌گر مسنجر در سال ۲۰۰۴ به فضا پرتاب شد و از سال ۲۰۱۱ به چرخش به دور عطارد پرداخت و دانش ما را از این سیاره‌ی کوچک با تحولی گسترده بهبهود بخشید و سرانجام در سال ۳۰ آوریل ۲۰۱۵ (۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۴) بر سطح عطارد سقوط کرد.

راه مسنجر را قرار است کاوش‌گر دیگری به نام بپی‌کولومبو، محصول مشترک سازمان‌های فضایی اروپا و ژاپن (ESA و JAXA) ادامه دهد و مأموریتش را در سال ۲۰۱۸ آغاز نماید.

کهکشان آنلاین این مطلب را از سایت سازمان فضایی اروپا، با اندکی تصرف و تلخیص ترجمه کرده است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *