تحویل سال چیست

قرن‌هاست ایرانیان سال نو را با آغاز بهار جشن می‌گیرند و این جشن را نه هم‌زمان با نیمه‌شب تقویمی محل سکونت خود، بلکه با زمانی که آن را «تحویل سال» می‌نامند به شادباش می‌نشینند.

اما این لحظه‌ی تحویل سال چیست که هر سال فیزیک‌دان‌ها و ستاره‌شناسان آن را محاسبه می‌کنند و در ابتدای سالنامه‌ها درج می‌نمایند؟

لحظه‌ی تحویل سال را در اصطلاح علمی، «اعتدال بهاری»، و در زمان انگلیسی، Spring Equinox می‌نامند.

دائرةالبروج

سیستم ستاره‌شناسی بطلمیوسی، جهان را در حالی تصور می‌کرد که زمین در مرکز آن بود و سایر اجرام سماوی، از جمله خورشید به دور آن می‌چرخید. در این سیستم، خورشید در مداری به نام دائرة‌البروج به دور زمین می‌گشت.

اکنون که دانش نوین در اشتباه بودن هیئت بطلمیوسی هیچ‌گونه شک و تردیدی به جا نگذاشته، دائرة‌البروج نیز مفهومی تازه یافته است و این طور نیست که به‌کلی مبنای علمی خود را از دست داده باشد.

این دایره در حقیقت مدار حرکت انتقالی زمین را به دور کره‌ی خورشید مشخص می‌کند و طرح مدار زمین بر کره‌ی آسمان است. یعنی دایره‌ای است که از تلاقی سطح مدار حرکت انتقالی زمین با کره‌ی آسمان پیدا می‌شود.

تصویری از محل قرار گرفتن زمین و دایرهالبروج
تصویری از محل قرار گرفتن زمین و دائرة‌البروج

بین صفحه‌ی دائرة‌البروج و صفحه‌ی استوای سماوی، زاویه‌ای به اندازه‌ی ۲۳/۵ درجه وجود دارد که در حقیقت همان زاویه‌ی بین محور چرخش زمین با عمود بر صفحه‌ی حرکت انتقالی زمین به دور خورشید است.

تحویل سال

چهار نقطه از مدار فرضی گردش خورشید به دور زمین بسیار مهم هستند، که به ترتیب عبارتند از اعتدال بهاری، انقلاب تابستانی، اعتدال پاییزی، و انقلاب زمستانی. نقاط اعتدال، محل‌های تلاقی محور فرضی گردش خورشید به دور زمین و دایره‌ی سماوی هستند، و نقاط انقلاب مکان‌هایی هستند که به نظر می‌رسد خورشید در بیشترین ارتفاع نسبت به استوای سماوی قرار گرفته باشد.

زاویه‌ی مداری زمین در انقلاب‌ها و اعتدال‌ها
زاویه‌ی مداری زمین در انقلاب‌ها و اعتدال‌ها

باید توجه داشت که این نقاط، در نیم‌کره‌های شمالی و جنوبی زمین، متضاد هم هستند. یعنی اعتدال بهاری در نیم‌کره‌ی شمالی، همان اعتدال پاییزی در نیم‌کره‌ی جنوبی است و انقلاب تابستانی و انقلاب زمستانی در دو نیم‌کره‌ی بالایی و پایینی زمین همین نسبت را با یکدیگر دارند.

به این ترتیب، لحظه‌ی تحویل سال نو، در اصطلاح علمی، لحظه‌ی «اعتدال بهاری در نیم‌کره‌ی شمالی» خواهد بود و قابل اندازه‌گیری است.

در این لحظه، خورشید دقیقاً روبرو‌ی استوا قرار می‌گیرد و نور آن، نیم‌کره‌ی شمالی و جنوبی را دقیقاً به یک میزان روشن می‌سازد.

تحویل سال، لحظه‌ای است که نور بر نیم‌کره‌ی شمالی و جنوبی به یکسان می‌تابد
تحویل سال، لحظه‌ای است که نور بر نیم‌کره‌ی شمالی و جنوبی به یکسان می‌تابد

تحویل سال نو در فرهنگ و سنت ایرانی، بر خلاف تقویم شناخته‌شده‌ی جهانی، ریشه در طبیعت دارد و از یک قرارداد عمومی نشأت نمی‌گیرد. از این روست که لحظه‌ی تحویل سال نوی ایرانی، در سراسر کره‌ی زمین یکسان است و با تغییر مکان جغرافیایی، نسبت به ساعت محلی آن مکان جابجا نمی‌شود؛ هرچند که مردم نیم‌کره‌ی جنوبی در واقع آغاز اعتدال پاییزی خود را به جشن می‌نشینند.

به غیر از مردم ایران و افغانستان که از تقویم خود استفاده‌ی رسمی می‌کنند، آغاز بهار در بسیاری از کشورهای دیگر، همچون آلبانی، آذربایجان، گرجستان، کوزوو، قرقیزستان، عراق، قزاقستان، مغولستان، تاجیکستان، ازبکستان و ترکیه نیز جشن گرفته می‌شود.

کهکشان آنلاین، سال نوی خوبی را برای شما آرزو می‌کند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *