ستاره‌ای در جوار قرصی از آب یخ‌زده

خیلی عجیب است که یخ آب را در میان صفحه‌ای از گاز و غبار اطراف یک ستاره بیابیم. آتش و یخ با هم جور در نمی‌آیند و هیچ گاه در اطراف خورشید منظومه‌ی شمسی یخی یافت نمی‌شود.

اما خورشید ما پیر شده است. پنج میلیارد سال است که می‌درخشد و پنج میلیارد سال دیگر هم عمر می‌کند. برخی از ستاره‌های جوان که به نام ستاره‌شناس آمریکایی، جورج هربیگ، ستاره‌های «هربیگ ای‌ای/بی‌ای» (Ae/Be) یا هابی (HABe) خوانده می‌شوند، آنچنان جوان هستند که توسط قرصی از گازه  و غبارهایی که هنوز به ستاره تبدیل نشده‌اند، احاطه شده‌اند. حضور یخ در جوار این قبیل ستارگان، زیاد دور از انتظار نیست.

ستاره‌ای در جوار قرصی از آب یخ‌زده
ستاره‌ای در جوار قرصی از آب یخ‌زده

آب یخ‌زده، نقشی مهم در منظومه‌های جوان ایفا می‌کند. ستاره‌شناسان بر این باورند که این یخ‌ها به شکل‌گیری سیاره‌های غول‌آسای بزرگ کمک می‌کنند. حضور یخ چگالی بخش بیرونی قرص سیاره‌ای را افزایش می‌دهد و این چگالی بیشترشده، فرصتی کافی برای شکل‌گیری هسته‌ی سیاره را مهیا می‌نماید.

در منظومه‌های جوان، مفهومی به نام «مرز برفی» (snlowline) تعریف می‌شود که در واقع خط مرزی میان سیاره‌های صخره‌ای و گازی آن منظومه است. وجود یخ در توده‌های پشت این مرز، به شکل‌گیری سیاره‌های گازی کمک می‌کند و کمبود آن در این سوی مرز، شکل‌گیری سیاره‌های صخره‌ای را ممکن می‌سازد. بدین ترتیب، مرز برفی در منظومه‌ی شمسی ما، جایی میان مریخ و مشتری است.

گروهی از اخترشناسان،‌ به کمک تلسکوپ گامینی حضور آب یخ‌زده را در قرص گازی اطراف ستاره‌ی اچ‌دی ۱۰۰۵۴۶ تشخیص دادند که ستاره‌ای از نوع هابی با ۳۲۰ سال نوری فاصله از ماست. این ستاره‌ی جوان تنها ده میلیون سال عمر دارد و به مطالعات زیادی روی آن انجام شده است. تلسکوپ هابل، الگوهای مارپیچ و پیچیده‌ای را در این قرص یافته که تاکنون توضیحی برای آن ارائه نشده است.

ستاره‌شناسان با مطالعه‌ی بیشتر روی ستاره‌ی اچ‌دی ۱۰۰۵۴۶، این فرصت استثنایی را دارند که نخستین مراحل تشکیل یک سیاره را زیر نظر بگیرند.

کهکشان آنلاین این مطلب را با از آسترونومی‌ناو ترجمه و خلاصه کرده است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *