خورشید: دوزخی حیات‌بخش

خورشید، ستاره‌ی مرکزی منظومه‌ی شمسی است و آب و هوای قابل سکونت زمین، بیش از هر چیز مدیون آن بوده و هست. تا اینجا را همه می‌دانیم، اما چیزهایی هم هست که ممکن است کمتر به آن‌ها توجه کرده باشیم.

خورشید تقریباً یک کره‌ی کامل است و تفاوت قطرهای آن به ده کیلومتر محدود می‌شود و این در حالی است که شعاع متوسط خورشید، بیش از ۶۹۵ هزار کیلومتر است؛ یعنی چیزی در حدود ۱۱۰ برابر زمین.

در یک نگاه

سن: ۴/۶ میلیارد سال

نوع: کوتوله‌ی زرد

قطر: ۱,۳۹۲,۶۸۴ کیلومتر

محیط در ناحیه‌ی استوا: ۴,۳۷۰,۰۰۵/۶ کیلومتر

جرم: ۱,۹۸۹,۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ میلیارد کیلومتر (یعنی ۳۳۳,۰۶۰ برابر جرم زمین)

دمای سطح: ۵۵۰۰ درجه‌ی سانتی‌گراد

حقایقی در مورد خورشید

یک میلیون زمین در خورشید جا می‌شوند

اگر خورشید را کره‌ای خالی در نظر بگیریم و توپ‌هایی به اندازه‌ی زمین را در آن بریزیم، برای پر کردن آن به ۹۶۰ هزار توپ نیاز خواهیم داشت. حالا اگر توپ‌های اندازه‌ی زمین را خرد کنیم و در خورشید بریزیم تا فضای هدررفته نداشته باشیم، این بار یک میلیون و سیصد هزار زمین لازم داریم.

مساحت سطح خورشید، نزدیک به دوازده هزار بار از مساحت سطح زمین بیش‌تر است.

مقایسه اندازه خورشید با چند سیاره‌ی منظومه شمسی
مقایسه اندازه خورشید با چند سیاره‌ی منظومه شمسی

خورشید زمین را نیز خواهد بلعید

وقتی تمام سوخت هیدروژنی خورشید تمام شود، می‌تواند ۱۳۰ میلیارد سال دیگر هم با سوزاندن هلیوم خود سر کند و در این زمان، چنان منبسط می‌شود که عطارد و ناهید و سرانجام زمین را خواهد پوشاند. خورشید در این مرحله، به یک «غول قرمز» تبدیل می‌شود.

نمودار طول عمر خورشید
نمودار طول عمر خورشید (+)

روزی خورشید به اندازه‌ی زمین خواهد شد

با پایان سوخت هلیومی، دوران «غول قرمز» بودن خورشید نیز سرانجام به پایان می‌رسد و در خود فرومی‌پاشد و فشرده می‌شود و حجم عظیم آن، به چیزی در حد و اندازه‌ی زمین تقلیل می‌یابد. خورشید که در روزگار ما یک «کوتوله‌ی زرد» است، در آن زمان، یک «کوتوله‌ی سفید» خوانده می‌شود.

تقریباً همه‌ی جرم منظومه‌ی شمسی متعلق به خورشید است

چیزی در حدود ۹۹/۸۶ درصد کل جرم منظومه‌ی شمسی، یکجا به خورشید تعلق دارد. جرم خورشید، ۳۳۰ هزار بار بیشتر از زمین است و سه چهارم آن را هیدروژن پر کرده و باقی آن را هلیوم تشکیل می‌دهد.

خورشید یک کره‌ی کامل است

خط فاصل میان دو قطب شمال و جنوب خورشید، تنها ده کیلومتر با قطر دیگر خورشید در خط استوای آن تفاوت دارد. با در نظر گرفتن حجم بسیار عظیم این ستاره، خورشید کروی‌ترین جرم طبیعی است که تاکنون شناخته شده.

هشت دقیقه طول می‌کشد تا نور خورشید به زمین برسد

میانگین فاصله‌ی زمین تا خورشید، حدود ۱۵۰ میلیون کیلومتر است و چنانچه می‌دانیم، نور با سرعت سیصد هزار کیلومتر در ثانیه حرکت می‌کند و به این ترتیب، فاصله‌ی میان خورشید تا زمین را در پانصد ثانیه، یعنی هشت دقیقه و بیست ثانیه طی می‌کند.

جالب است بدانیم اگرچه این انرژی ظرف چند دقیقه به زمین می‌رسد، میلیون‌ها سال طول می‌کشد تا از هسته‌ی خورشید به سطح آن برسد!

خورشید، ۲۲۰ کیلومتر در ثانیه سرعت دارد

خورشید، چیزی در حدود ۲۴ هزار تا ۲۶ هزار کیلومتر تا هسته‌ی کهکشان فاصله دارد و با سرعت ۲۲۰ کیلومتر در ثانیه، یا با مقیاس زمینی ذهن‌آشنای ما ۱۳,۲۰۰ کیلومتر در ساعت، به ۲۲۵ تا ۲۵۰ میلیون سال زمینی برای تکمیل مسیر خود نیاز دارد.

کهکشان چیست

فاصله‌ی زمین تا خورشید، در طول سال ثابت نیست

زمین در مداری بیضی‌شکل به دور خورشید می‌چرخد و فاصله‌ی آن از ۱۴۷ تا ۱۵۲ میلیون کیلومتر متغیر است. فاصله‌ی بین زمین تا خورشید،‌ را یک یکای نجومی می‌خوانند و با نماد AU نشانش می‌دهند.

میدان مغناطیسی خورشید بسیار قوی است

شعله‌هایی که ما در رصدهای خورشیدی خود می‌بینیم، نشأت‌گرفته از طوفان‌های مغناطیسی این ستاره هستند. در این طوفان‌ها، خطوط میدان مغناطیسی همچون گردبادهای زمینی به دور هم می‌چرخند و پیچ می‌خورند.

دمای داخل خورشید می‌تواند به پانزده میلیون درجه برسد

انرژی خورشیدی از هم‌جوشی هسته‌ای در مرکز آن تأمین می‌شود که در آن، اتم‌های هیدروژن به هلیوم تبدیل می‌شوند. از آنجا که اجرام داغ معمولا منبسط می‌شوند، خورشید نیز اگر به خاطر گرانش سنگینش نبود، همچون یک بمب اتمی عظیم منفجر و متلاشی می‌شد.

و اما بادهای خورشیدی…

بادهای خورشیدی، جریانی از ذرات پرانرژی هستند که از منظومه‌ی شمسی با سرعت ۴۵۰ کیلومتر در ثانیه (۲۷ هزار کیلومتر در ساعت) فوران می‌کنند. این بادها هنگامی به وجود می‌آیند که میدان‌های مغناطیسی خورشید، به جای آن که در سطح آن گسترش یابند، به سمت بیرون از آن سر می‌کشند.

خورشید

مدار خورشید

تمام اجرام منظومه‌ی شمسی، مستقیم یا غیر مستقیم، به دور خورشید می‌چرخند. اما تعداد اجرام اصلی که مستقیم و بی‌واسطه به دور خود خورشید می‌چرخند، زیاد نیست.

  • سیاره‌ی عطارد، با فاصله‌ی ۵۷,۹۰۹,۲۲۷ کیلومتر، معادل ۰/۳۹ یکای نجومی
  • سیاره‌ی ناهید، با فاصله‌ی ۱۰۸,۲۰۹,۴۷۵ کیلومتر، معادل ۰/۷۳ یکای نجومی
  • سیاره‌ی زمین، با فاصله‌ی ۱۴۹,۵۹۸,۲۶۲ کیلومتر، معادل ۱ یکای نجومی
  • سیاره‌ی مریخ، با فاصله‌ی ۲۲۷,۹۴۳,۸۲۴ کیلومتر، معادل ۱/۳۸ یکای نجومی
  • سیاره‌ی کوتوله‌ی سرس، با فاصله‌ی ۴۱۳,۷۰۰,۰۰۰ کیلومتر، معادل ۲/۷۷ یکای نجومی
  • سیاره‌ی مشتری، با فاصله‌ی ۷۷۸,۳۴۰,۸۲۱ کیلومتر، معادل ۵/۲ یکای نجومی
  • سیاره‌ی زحل، با فاصله‌ی ۱,۴۲۶,۶۶۶,۴۲۲ کیلومتر، معادل ۹/۵۸ یکای نجومی
  • سیاره‌ی اورانوس، با فاصله‌ی ۲,۸۷۰,۶۵۸,۱۸۶ کیلومتر، معادل ۱۹/۲۲ یکای نجومی
  • سیاره‌ی نپتون، با فاصله‌ی ۴,۴۹۸,۳۹۶,۴۴۱ کیلومتر، معادل ۳۰/۱ یکای نجومی
  • سیاره‌ی کوتوله‌ی پلوتو، با فاصله‌ی ۵,۸۷۴,۰۰۰,۰۰۰ کیلومتر، معادل ۳۹/۲۶ یکای نجومی
  • سیاره‌ی کوتوله‌ی هائومیا، با فاصله‌ی ۶,۴۵۲,۰۰۰,۰۰۰ کیلومتر، معادل ۴۵/۷۹ یکای نجومی
  • سیاره‌ی کوتوله‌ی اریس، با فاصله‌ی ۱۰,۱۲۰,۰۰۰,۰۰۰ کیلومتر، معادل ۶۸/۰۱ یکای نجومی

وزن ما روی خورشید

جرم خورشید به‌مراتب بیش‌تر از زمین است و به همین ترتیب شتاب گرانشی آن نیز با زمین قابل مقایسه نیست. احساسی که در خورشید نسبت به وزن خود داریم، تقریبا ۲۸ برابر چیزی است که روی زمین حس می‌کنیم. به این ترتیب، یک آدم متوسط ۷۵ کیلویی، احساسی شبیه یک موجود دو تنی روی زمین را خواهد داشت. (یادمان نرود که در واقع جرم ما، با یکای کیلوگرم، همه‌جای گیتی یکنواخت است و وزن ما با یکای نیوتن است که تغییر می‌کند.)

کهکشان آنلاین برای نگارش بخش اعظم این مطلب، از اسپیس فکتز استفاده کرده است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *