ناهید؛ درخشان‌ترین یار خورشید

ناهید یا زهره، دومین سیاره‌ی منظومه‌ی شمسی است که به دور خورشید می‌گردد. پس از خورشید و ماه، ناهید درخشان‌ترین جرم آسمانیست که از زمین دیده می‌شود.

ناهید را در زبان‌های غربی Venus می‌خوانند که الهه‌ی رومی عشق و زیبایی است.

مدار ناهید

مدار ناهید، دایره‌ترین مدار در منظومه شمسی است و تنها یک درصد تا دایره‌ی کامل اختلاف دارد. کمی بیشتر از ۲۲۴ روز زمینی طول می‌کشد تا ناهید، این مدار دایره‌ای را با سرعت ۳۵/۵ کیلومتر بر ثانیه طی کند و یک سال خود را رقم بزند.  اگر در مدار زمین قرار داشت و با همین سرعت حرکت می‌کرد، ظرف ۳۰۸ روز زمینی به دور خورشید می‌چرخید.

مدار ناهید: دایره‌ای‌ترین مدار منظومه شمسی
مدار ناهید

چرخش ناهید به دور خود نیز کمی غیرمعمول است. حرکت وضعی ناهید، بسیار آهسته صورت می‌گیرد و ۲۴۳ روز زمینی طول می‌کشد. این بدان معناست که یک شبانه‌روز ناهید، کمی بیشتر از یک سال ناهید به درازا می‌کشد. جالب‌تر آن است که حرکت وضعی ناهید، بر خلاف دیگر سیارات منظومه‌ی شمسی، به صورت ساعتگرد انجام می‌شود.

ناهید: خواهر زمین

از ناهید گاهی با عنوان خواهرخوانده‌ی زمین یاد می‌کنند. ناهید فقط کمی از زمین کوچک‌تر است، به طوری که قطر آن برابر با ۹۵ درصد قطر زمین و جرم آن حدود ۸۰ درصد جرم زمین است. هر دو حفره‌هایی در سطح خود دارند که نشان از فعال بودن آن‌ها دارد. ناهید نیز همچون زمین آتشفشان‌هایی فعال دارد و دچار زلزله نیز می‌شود.

ناهید، خواهرخوانده‌ی زمین
ناهید، خواهرخوانده‌ی زمین

این شباهت‌ها باعث شدند که تصور کنند شاید زیر ابرهای ضخیم ناهید که مانع از رصد سطح آن می‌شود، فضایی همچون زمین وجود دارد که ممکن است در آن زندگی نیز در جریان باشد. ولی مطالعات بیشتر نشان دادند که نه‌تنها هیچ اثری از حیات در این سیاره وجود ندارد، بلکه ناهید را می‌توان غیرقابل‌سکونت‌ترین سیاره‌ی منظومه‌ی شمسی دانست.

فشار اتمسفر ناهید، نود برابر فشار اتمسفر زمین در سطح آن است. در زمین، اگر به عمق یک کیلومتری دریا فرو روید، چنین فشاری را تجربه خواهید کرد.

لایه‌های متعددی از ابرهای ضخیم  اسید سولفوریک که هر کدام چندین کیلومتر ضخامت دارند تمام بخش بالایی فضای ناهید را پوشانده‌اند و همان طور که گفته شد، مانع از رصد سطح سیاره می‌شوند. بیش از ۹۴ درصد از جو ناهید را دی اکسید کربن تشکیل می‌دهد و این لایه‌های ابر و چنین حجم عظیمی از دی اکسید کربن، سبب شده‌اند پدیده‌ی گلخانه‌ای بزرگی در این سیاره شکل گیرد که دمای آن را از حدود ۱۲۵ درجه به ۴۲۰ درجه‌ی سانتی‌گراد افزایش دهد.  به این ترتیب، ناهید گرم‌ترین سیاره‌ی منظومه‌ی شمسی است و در این راه، حتی از عطارد، نزدیک‌ترین سیاره به خورشید، نیز پیشی گرفته است.

گردبادهایی در هر یک از قطب‌های ناهید در جریان هستند که به صورت عمودی می‌چرخند و تمام هوای موجود در جو این سیاره را به هم می‌زنند. گردباد قطب شمالی، شکل دوچشمی خاصی دارد که توسط حلقه‌ای از هوای سرد احاطه شده و هر سه روز زمینی یک بار تمام اتمسفر موجود را یک بار کاملاً جابجا می‌کند. در ارتفاعات بالایی جو ناهید، بادهایی قوی با سرعت ۳۵۰ کیلومتر در ساعت می‌وزند، ولی سطح سیاره با بادهایی که بیش از چند کیلومتر در ساعت سرعت ندارند، وضعیت نسبتاً آرامی دارد.

گردباد قطب شمالی ناهید
گردباد قطب شمالی ناهید

اقیانوس‌هایی از آب، روزگاری روی ناهید وجود داشته‌اند، اما با گرمایش بیش از حد هوا در اثر پدیده‌ی گلخانه‌ای که به آن اشاره شد، اکنون هیچ اثری از آن‌ها نیست و سطحی خشک در روی این سیاره به جای مانده است. تصور می‌شود که زمین نیز اگر فقط ذره‌ای به خورشید نزدیک‌تر بود، اکنون سرنوشتی همچون ناهید می‌داشت.

ناهید بر خلاف زمین و بیشتر کرات دیگر، فاقد قطب‌های طبیعی مغناطیسی است و این احتمالاً به دلیل سرعت پایین حرکت وضعی آن است.

دیدار با ناهید

از آنجا که مدار ناهید نیز همچون عطارد، در مرتبه‌ی درونی‌تری نسبت به مدار زمین قرار دارد، تنها در هنگام روز شانس دیدن آن را در آسمان خود داریم.

ناهید را می‌توان با چشم غیرمسلح دید و این همان است که اغلب با عنوان ستاره‌ی صبح یا ستاره‌ی مغرب از آن یاد می‌کنند.

ناهید پس از خورشید و ماه پرنورترین جرم آسمانیست که در آسمان دیده می‌شود
ناهید پس از خورشید و ماه پرنورترین جرم آسمانیست که در آسمان دیده می‌شود

فضاپیمای مارینر ۲ در سال ۲۷ آگوست۱۹۶۲ (۵ شهریور ۱۳۴۱) به فضا پرتاب شد و پس از ۱۰۸ روز از ۳۵ هزار کیلومتری ناهید گذشت. مشاهدات این فضاپیما نشان داد که راهی برای تماشای سطح ناهید از میان ابرهای ضخیم آن نیست.

فضاپیمای مارینر ۱۰ در ۵ فوریه ۱۹۷۴ (۱۶ بهمن ۱۳۵۲) از فاصله‌ی ۴۲۰۰ کیلومتری ناهید گذشت و ضمن بررسی بیشتر ابرهای ضخیم آن و تخمین سرعت باد، توانست ۴۰۰۰ عکس به زمین مخابره کند.

اما هیجان‌انگیزترین مأموریت‌های سیاره‌ی ناهید را کاوش‌گرهایی روسی به نام‌های ونرا انجام دادند. ونرا ۷  در سال ۱۹۷۰ (۱۳۴۸ جلالی) داخل جو ناهید شد ولی به جای فرودی آرام، سقوط کرد  وتا حدود زیادی از کار افتاد و تنها توانست سیگنال‌هایی از درجه‌ی حرارت ناهید را به زمین مخابره کند. پنج سال بعد، ونرا ۹ توانست فرودی آرام بر سطح این سیاره داشته باشد و نخستین روباتی باشد که به سلامت بر سطح سیاره‌ای دیگر می‌نشیند.

اگر روی ناهید زندگی می‌کردیم

سیاره‌ی ناهید، به طور قطع قابل زندگی کردن نیست. در واقع همان طور که گفته شد، ناهید بدترین جای زندگی در منظومه‌ی شمسی است.  با هوایی آغشته از دی‌اکسید کربن و ابرهایی از اسید سولفوریک و حرارتی فوق‌العاده زیاد، جایی برای زندگی آدمیان نمی‌ماند.

با این حال می‌توانیم تصور کنیم که اگر روی ناهید زندگی می‌کردیم، شاید سنمان را به جای آن که به سال بیان کنیم، به روز بیان می‌کردیم. هرچه باشد یک شبانه‌روز در ناهید، کمی طولانی‌تر از یک سال آنجاست.

از سوی دیگر حرکت وضعی معکوس ناهید باعث می‌شود که خورشید از مغرب طلوع کرده و به مشرق غروب کند.

جرم ناهید، بسیار نزدیک به جرم زمین است و به همین ترتیب شتاب گرانشی آن نیز در همان حدود است. یک آدم متوسط ۷۵ کیلویی، اگر روی ناهید بایستد، احساسی شبیه یک آدم ۶۸ کیلویی خواهد داشت که شاید متوجه این موضوع هم نشود. (یادمان نرود که در واقع جرم ما، با یکای کیلوگرم، همه‌جای کهکشان یکنواخت است و وزن ما با یکای نیوتن است که تغییر می‌کند.)

اما از طرفی فشار اتمسفر ناهید، نود برابر پرفشارتر از فشار اتمسفر زمین است و اگر بخواهیم فشردگی‌ای که آنجا حس می‌کنیم را همین جا و روی زمین بر بدن خود آزمایش کنیم، باید در عمق یک کیلومتری آب دریا شنا نماییم.

نکته‌ی دیگری که هنگام زندگی در ناهید باید به یاد داشته باشیم، آن است که این سیاره فاقد میدان مغناطیسی است و بنابراین اگر راهمان را گم کردیم، نمی‌توانیم روی قطب‌نماهای مغناطیسی حساب باز کنیم.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *